40 نكته براي جلب توجه همسر و كاهش تنش در خانواده
1. با مطالعه كتب مربوط به انتخاب همسر، آيين همسردارى، چگونگى ايجاد ارتباط با ديگران و نيز شركت در جلسههاى آموزش خانواده دانش و مهارت خود را در اين زمينه افزايش دهيد .
2 . با همدلى، همفكرى، همكارى و مشورت با يكديگر درباره مسائل مختلف ميان اعضاى خانواده روابط سالم پديد آوريد .
3 . هر يك از زوجين ديگرى را نزديكترين و محرمترين فرد بداند و او را نيمه تن، حامى و پشتيبان خود تلقى كند .
4 . با يادگيرى مهارتهاى ارتباطى نظير فعالانه به حرفهاى يكديگر گوش كردن، احترام به نظرها و عقايد يكديگر و تشريك مساعى و مشورت كردن روابط خود را بهبود بخشيد .
5 . بكوشيد، با ايجاد كانونى گرم و صميمى، تمام اعضاى خانواده به ويژه زن و شوهر مسؤوليت رسيدن به تفاهم را پذيرا شوند .
تا كه از جانب معشوق نباشد كششى كوشش عاشق بيچاره به جايى نرسد
6 . هنگام اختلاف نظر يا سوء تفاهم، به جاى سرزنش كردن يكديگر يا تفسير نادرست، به شناسايى مساله و يافتن راه حل آن بپردازيد و در صورت لزوم كمك و مشاوره افراد با تجربه و متخصص را جلب كنيد .
7 . براى رسيدن به ا منيت روانى و عاطفى در روابط زناشويى داشتن صداقت، پذيرش، سعه صدر، انصاف و اعتماد متقابل را اصل اول قرار دهيد .
8 . در صورت به وجود آمدن هر گونه سوء تفاهم و سوء برداشت، در نخستين فرصت ممكن به حل و فصل آن بپردازيد تا به فرآيندى مخرب و پيشرونده تبديل نشود .
9 . به هر طريق ممكن رفتارهاى مطلوب همسرتان را مورد توجه و تاييد قرار دهيد; به گونهاى كه همسرتان بفهمد برايش ارزش قائل هستيد .
10 . تشويق و تاييد و بيان نكات مثبتبه طور آشكار يا در جمع باشد و تذكر نكات منفى و انتقاد به طور محرمانه و در تنهايى صورت گيرد .
11 . براى خصوصيات و نيازمندىهاى يكديگر ارزش قائل شويد و در روابط كلامى، عاطفى، اقدامها و تصميمگيرىها به افكار و خواستههاى همسرتان توجه كنيد .
12 . اگر رفتار خاصى براى شما مبهم است، سادهترين راه اين است كه از همسرتان هدف و علت آن رفتار را بپرسيد و با روش مسالمتآميز، صميمانه و خوش بينانه موضوع را روشن كنيد .
13 . تندخويي همسرتان را با سكوت پاسخ گوييد و در موقعيتى مناسب درباره مساله مورد نظر به بحث و گفت و گو بپردازيد .
14 . بكوشيد در سراسر زندگى، به خصوص در روابط بين خود و همسرتان، به جاى هر گونه پيشداورى يا مشاهده اشكالات و ضعفها نقاط مثبت و قوت را ببينيد; به عبارت ديگر، به جاى توجه به نيمه خالى ليوان به نيمه پر آن توجه كنيد .
15 . سعى كنيد در برنامه ريزى براى فعاليتهاى اجتماعى، اوقات فراغت، ديد و بازديدهاى خانوادگى و نظاير آن به مشورت كردن با يكديگر بپردازيد و از يك جانبه نگرى بپرهيزيد .
16 . در هر فرصتى كه پيش مىآيد، با همسر و اعضاى خانوادهتان ارتباط كلامى و عاطفى برقرار كنيد . شايان ذكر است زنها از صحبت كردن با همسرشان بيشتر لذت مىبرند . بنابراين، مردان بايد فعالانه به سخنان همسرانشان گوش كنند و واكنش مناسب نشان دهند .
17 . اگر هر يك از زوجين در شرايط خاصى نمىتواند به سخنان همسرش گوش كند، بايد صادقانه و صميمانه اين موضوع را به وى انتقال دهد، و تقاضا كند صحبت كردن درباره آن موضوع را به فرصتى ديگر واگذارد .
18 . هر از چند گاهى زوجين در فضايى محرمانه، محبتآميز و صميمانه به ارزيابى رفتار و روابط يكديگر بپردازند و از يكديگر بپرسند، چه بايد كرد تا روابطمان بهتر و با نشاط تر شود؟
19 . هميشه، در رويارويى با مسائل و مشكلات خانوادگى، خود را در وضعيت طرف مقابل قرار دهيد و با قبول مسؤوليت خود و شناخت انتظارات متقابل به حل و فصل اختلافات روى آوريد .
20 . در روز يا در هفته زمان مشخصى را براى گفت و گو درباره مسائل و مشكلات و به اصطلاح درد دل كردن با همسرتان اختصاص دهيد .
21 . از داشتن نگرشهاى آرمان گرايانه و شاعرانه در مساله ازدواج و روابط زناشويى و نيز انتظارات غير واقع بينانه اجتناب كنيد .
22 . ارتباط زوجين بايد از هر گونه سوء ظن و حدس نادرست و غير واقع بينانه دور باشد . اگر موضوع و مسالهاى ذهن يكى از زوجين را به خود مشغول كرده است، بايد آن را به صراحت و صادقانه مطرح كند و درستى و نادرستى اش را با همسرش مورد بررسى قرار دهد .
23 . هر يك از زوجين بايد زمينههاى بروز سوء تفاهمها و سوء ظنها را از بين ببرد و از رفتارهايى كه موجب بروز سوء تفاهم و سوء ظن مىشود، خوددارى كند .
24 . هر يك از زوجين بايد بكوشد با روانشناسى همسرش آشنا شود تا بداند زن يا مرد به چه امورى بها مىدهد و نظام ارزشىاش چگونه است; براى مثال معمولا زن به وابسته بودن، كسب امنيت عاطفى و مورد حمايت واقع شدن اهميت مىدهد و مردان مىخواهند مستقل و خود مختار باشند و آزادى عمل را داراى ارزش مىدانند .
25 . زن و شوهر از مسخره كردن يكديگر و گفتن سخنان طعنهآميز و دو پهلو جدا پرهيز كنند .
26 . از رفتارهايى نظير متلك، تحقير، سرزنش و به رخ كشيدن يكديگر كه موجب افزايش مقاومتهاى روانى در طرف مقابل است، جدا بايد پرهيز شود .
27 . در سراسر زندگى، از جمله در زندگى خانوادگى، بكوشيد به نقاط مثبت، موهبت و نعمت هايى كه در اختيار داريد بينديشيد نه به امورى كه در اختيار نداريد .
28 . از خطاهاى يكديگر سريعا بگذريد و خطاهاى همديگر را تحمل كنيد .
29 . بايادآورى برخى ايام مانند روز تولد، سالگرد ازدواج و نظاير آن و دادن هديههايى هر چند كوچك (مثل يك شاخه گل) به طور نمادين يا سمبليك عشق و علاقه خود را به همسرتان اعلام كنيد .
30 . خود را در برابر همسرتان آراسته و پاكيزه و جالب توجه نگه داريد از پريشانى و وضع نامرتب بپرهيزيد .
31 . در انتخاب دوست و برقرارى روابط دوستانه و معاشرتهاى خانوادگى با زوجهاى ديگر دقت كنيد و اين امور را با توافق يكديگر انجام دهيد .
32 . از هر گونه رفتارى كه به مرد سالارى يا زن سالارى مىانجامد، پرهيز كنيد .
33 . خطاى يكديگر را در حضور ديگران، فرزاندن، آشنايان، والدين يكديگر و . . . بازگو نكنيد .
34 . هرگز همسرتان را با زن يا مرد ديگر مقايسه نكنيد .
35 . از رفتارهاى مطلوب همسرتان تشكر كرده، او را تشويق كنيد و انگيزه تكرار آن رفتار را بيشتر سازيد .
36 . از تصميمهاى نادرست و غير منطقى و كلىگويىهاى منفى و شكلگيرى افكار منفى درباره همسرتان شديدا پرهيز كنيد .
37 . حتىالمقدور به قولهايى كه به همسرتان دادهايد عمل كنيد تا به سلب اعتماد و احساس فريب خوردگى نينجامد .
38 . از نسبت دادن القاب و زدن برچسبهاى ناگوار و نامطلوب مانند بدقول، زرنگ، شلخته، كلهشق، يك دنده، لجباز و خودخواه به يكديگر پرهيز كنيد .
39 . در مواردى كه غمگينى و افسردگى و يا عصبانيت زن يا شوهر شدت مىيابد و احتمال اختلال در كار سيستم عصبى يا غدد درونريز به ويژه غده تيروئيد وجود دارد، در نخستين فرصت به پزشك متخصص مراجعه كنيد تا از عادى بودن ترشح غدد از جمله غده تيروئيد مطمئن شويد .
40 . براى داشتن يك زندگى با نشاط و موفق خوب بينديشيد، وقت بگذاريد، احساس مسؤوليت كنيد، موانع ارتباط سالم را از ميان برداريد و به عوامل ايجاد كننده روابط سالم توجه كنيد.
قابل توجه زنان آزاردهنده به همسر
نافرمانى زن از خواستههاى به حق شوهر، و ناامن كنند خانه براى همسر، و تن ندادن به كارگزارى و تدبير مرد، و تلخى ايجاد كردن در محيط خانه، و آزار دادن به شوهر با عمل و رفتار و با زبان، و اصرار برخواستههاى نابجا و خارج از قدرت و توان مرد همه و همه بدون شك جنبه معصيت و گناه دارد، گناه و معصيتى كه خشم خدا و عذاب قيامت را در پى خواهد داشت، و قطعاً عاقلانه نيست كه زنى با آزار دادن به شوهر و سرپيچى از او در ا مور حق، خود را مستحق عذابى كند كه براى هيچ صاحب حياتى قابل تحمل نيست.
لازم مىدانم به چند روايت كه درونمائى از عذاب قيامت را بيان مىكند اشاره كنم.
از ابوبصير مردى كه مورد وثوق و اطمينان حضرت صادق (ع) بوده به سند صحيح روايت شده كه مىگويد به محضر حضرت صادق مشرف شدم و گفتم: اى فرزند پيامبر خدا مرا با بيان كردن عذاب الهى بيم ده كه دلم به شدت دچار قساوت شده است.
فرمود: اى ابومحمد براى زندگى دور و درازى كه زندگى آخرت است آماده باش، زندگى و حياتى كه نهايت و بن بست ندارد، به راستى نسبت به حيات آخرت انديشه كن، و براى آن توشه مناسب فراهم نما.
به راستى كه امين وحى روزى به محضر رسول خدا آمد در حالى كه قيافهاى در هم داشت و آثار اندوه در چهرهاش آشكار بود، در حالى كه پيش از آن هرگاه به نزد پيامبر مىآمد خندان و خوشحال مىآمد.
رسول خدا فرمود: اى جبرئيل چرا امروز خشمگين و اندوهناك آمدهاى؟ عرضه داشت امروز دمهائى را كه بر آتش دوزخ مىدميدند متوقف كردند، پيامبر پرسيد دمهاى آتش دوزخ چيست، پاسخ داد اى رسول الهى خداوند فرمان داد كه هزار سال بر آتش جهنم دميدند تا سپيد شد، پس هزار سال ديگر دميدند تا سرخ شد، آنگاه هزار سال ديگر دميدند تا سياه شد، اكنون سياه و ظلمانى است، اگر قطرهاى از ضريع كه عرق بدن زنان زناكار اهل جهنم است و در ديگهاى دوزخ جوشانده مىشود و به عوض آب به جهنميان مىخورانند، در آبهاى اهل دنيا بريزند بناچار همه اهل دنيا از گندش بميرند، و اگر يك حلقه از زنجيرى كه هفتاد زراع است و بر گردن اهل دوزخ مىگذارند بر دنيا بگذارند از حرارت آن تمام دنيا بگدازند، و اگر پيراهنى از پيراهنهاى اهل آتش را در ميان زمين و آسمان بياويزند اهل دنيا از بوى بد آن هلاك شوند!!
چون امين وحى اين مسائل را بيان فرمود حضرت رسول و جبرئيل به شدت متأثر شدند، خداوند مهربان فرشتهاى به سوى ايشان فرستاد كه: پروردگار به شما سلام مىرساند و اعلام مىكند كه من شما را از اين كه دچار عذاب شويد ايمن نمودم، بعد از آن هر وقت جبرئيل خدمت آن حضرت آمد متبسم و خندان بود.
آنگاه حضرت صادق (ع) فرمود كه: در آن روز اهل آتش به عظمت دوزخ و عذاب خداوند پىمىبرند، و اهل بهشت عظمت بهشت و نعيم آن را آگاه مىشوند، و چون دوزخيان وارد دوزخ شوند، هفتاد سال مىكوشند تا خود را به بالاى جهنم مىرسانند، چون برسند فرشتگان عذاب با گرزهاى آهن به سر آنان مىكوبند تا به قعر جهنم درافتند، در ميان دوزخ پوست بدن آنان را تغيير مىدهند و پوست تازه بر آنان مىپوشانند كه عذاب بيشترى را بچشند.
سپس حضرت صادق (ع) به ابوبصير فرمود: آنچه گفتم براى تو بس است؟ عرضه داشتم آرى براى من كافى است. «1» از اميرمؤمنان (ع) روايت شده: براى اهل معصيت ميان آتش راههاى باريك زدهاند، و پاهايشان را در زنجير كردهاند، و دستهاى آنان را به گردنشان غل نمودهاند، و بر بدنهايشان از مس گداخته پيراهن پوشانيدهاند، و جبهها از آتش براى آنان بريدهاند، و در ميان عذابى گرفتارند كه حرارتش به نهايت رسيده، و درهاى جهنم را به روى ايشان بستهاند، و هرگز آن درها را نمىگشايند و ابداً نسيمى وارد آن نمىشود، و غمى از آنان بر طرف نمىگردد.
عذابشان پيوسته شديد است، و عقابشان هميشه تازه است، نه خانهايشان فانى مىگردد، و نه عمرشان به سر مىآيد، به مالك التماس و استغاثه مىكنند كه از پروردگارت بخواه به عمر ما خاتمه دهد و ما را بميراند، و او در پاسخ گويد: هميشه در اين عذاب خواهيد بود. «2» به سند معتبر از حضرت صادق (ع) روايت شده است: در جهنم چاهى است كه اهل جهنم از آن به خدا پناه مىبرند و آن چاه محلّ عذاب هر متكبر جبار و معاند و هر شيطان متمرد، و هر متكبرى است كه به روز قيامت ايمان نداشته باشد، و جاى هر كسى است كه با اهل بيت از در عداوت و دشمنى برآيد.
و فرمود: آن كه در دوزخ عذابش از ديگران سبكتر است كسى است كه در درياى آتش باشد، و دو نعل از آتش بر پايش قرار دارد، و بند كفشش آتشى است كه از شدت حرارت آن مغز سرش چون آب ديگ در جوش و غليان قرار دارد، و گمان كند كه عذابش از همه اهل دوزخ بدتر است در حالى كه عذاب او از همه آسانتر مىباشد. «1» 2- آيا تأمين هزينههاى زندگى از سوى مردان كه اين تأمين اغلب با مشقت و زحمت صورت مىگيرد، و گاهى براى آنان طاقت فرساست، و مسئلهاى است كه از طرف خداوند بر آنان به عنوان نفقه واجب و لازم شرعى مقرر شده است، مايه تشريع حق كارگزارى و مديريت و سرپرستى صحيح آنان بر همسرانشان نبايد باشد؟ البته پاسخ فطرى و عقلى هر منصفى مثبت است، قطعاً اين معنا درست نيست كه مردان با كمال رغبت و به عنوان فريضهالهى از عرق جبين و كدّ يمين زندگى زن را در حد لازم اداره كنند آنگاه همه مهار زندگى و طرح و نقشه آن و مديريت و كارگزارى با سلب اختيارات مرد به دست آنان باشد.
3- زنانى كه در آيهى شريفه از آنان به عنوان صالحات ياد شده در حقيقت زنانى هستند كه به ايمان به خدا و روز قيامت آراستهاند، و تسليم خواستههاى پروردگارند، و در برابر شوهر نرمخو، بردبار، زن زندگى و رعايتكننده حقوق همسر هستند، و اين حالات و ارزشها كه عناصر شخصيتى آنان را ساخته سبب شده قانتات يعنى مطيعان همسران باشند، و با اطاعتشان در برنامههاى حق و امور مثبت، و كارهاى پسنديده براى همسران توليد آرامش كنند، و رضايت آنان را جلب نمايند، و نگذارند تلخى وارد زندگى گردد، و مردانشان از طرف آنان به اندوه و غصه و فشار عصبى دچار شوند، و چنين زنانى حافظات للغيب هستند، يعنى در غياب شوهران به حفظ حقوق آنان، حقوقى كه از مردان از جانب خدا به عهده آنان است و نيز حفظ اسرار شوهران پاىبندند، و در اين زمينه نمىگذارند حقى پايمال گردد، يا سرّى فاش شود، آنان زنانى هستند كه خود را در غيبت طولانى شوهران حفظ مىكنند، و از خيانت به بستر شوهر با قدرت ايمان و تقوا اجتناب مىنمايند، و از اموال شوهران به شدت مراقبت كرده، نمىگذارند هزينه غير ضرورى بر مرد تحميل شود.
دقيقاً سلامت عرصه زندگى و نظام خانواده، و برپائى صحيح امور حيات، مرهون مديريت درست مرد، و تأمين مخارج و معيشت زن و فرزند از سوى او، و اطاعت و حفظ حقوق شوهر از جانب زن است.
اگر به اين حقايق و سفارشات حضرت حق به زن و شوهر عمل شود از نزاع و كشمكش جلوگيرى مىشود و پاى خطرناك اختلاف به ميان نمىآيد، و سلامت خانواده تهديد نمىشود، و زندگى به صورتى كه خدا مىخواهد تداوم مىيابد.
4- زنى كه به عللى غير شرعى، و با اقامه كردن مسائلى غير منطقى، و بر اساس غلبه احساسات بىريشه، و نهايتاً بخاطر تكبر در برابر حق، حقوق واجبه و حقه شوهر را رعايت نكند و از اطاعت او در امور لازم سرپيچى نمايد، و خانه و زندگى را به آشوب بكشد، و امنيت و آرامش را به هم بزند از نظر قرآن ناشزه محسوب مىشود، ناشزه در لغت به معناى سركشى و سرپيچى است، كارى كه پسند خدا و عقل نمىباشد، و موجب تضييع حقوق شوهر است.
خداوند براى خاموش كردن شعلهى نشوز پيشنهاد به شوهر داده، كه بايد به ترتيبى كه قرآن مجيد نظم داده به كار گرفته شود، و شوهر بايد دقت كند كه به همان ترتيب قرآن عمل نمايد:
1- موعظه و نصيحت.
2- دورى از همخوابگى.
3- تنبيه بدنى.
مردانى به اين حقيقت بايد توجه داشته باشند كه آشكار شدن نشانههاى نشوز، مجوز براى به اجرا گذاردن سه مسئله بيان شده در آيه شريفه است، اما اگر هيچ نشانهاى بر نشوز وجود نداشته باشد، مرد مطلقاً حق آزدن همسر خود را كه همسرى شايسته و قانت و حافظ حقوق است ندارد، و اگر بىعلت شرعى و منطقى به آزار زن دست يازد مرتكب ستم شده، و آلوده به معصيت و گناه گشته، و خود را در معرض خشم حق قرار داده است.
1- نصيحت با زبانى نرم، و همراه با كلماتى زيبا، و با هزينه كردن عاطفه و محبت به هنگام موعظه و بيم دادن به زن از عاقبت سوء نشوز، ممكن است در روحيه زن اثر بگذارد، و او را از مدار زشت نشوز خارج كند، و به گردونه اطاعت از شوهر بازگرداند، و آرامش روحى و امنيت خاطر براى مرد فراهم گردد، البته در اين زمينه اميد به اصلاح مجوز موعظه و نصيحت يا ترك همخوابگى و تنبيه بدنى است.
اگر زن ثابت كند كه نمىخواهد با شوهر ادامه زندگى دهد، و مصّر به جدائى است، و در گردونه لج بازى و كينهتوزى قرار گرفته، بايد مرد از نصيحت و ترك همخوابگى و تنبيه بدنى چشم بپوشد، و خود را بيهوده معطّل بازگرداندن زن به زندگى نكند، و خود را در معرض ستم او قرار ندهد.
2- ترك هم خوابگى نسبت به زنى كه علاقهمند به ادامه زندگى است، و شوهر خود را دوست دارد، تدبيرى است كه به عاطفه و احساس زن زخم مىزند، و ممكن است تحمل نكند، و از شوهر عذرخواهى كرده از نشوز و عدم اطاعت از همسرش دست بردارد، و به آغوش زندگى آرام بازگردد، و خواستههاى به حق شوهر را تأمين نمايد.
3- در سطور گذشته بنابر روايات خاطرنشان شد كه زنان اصالتاً امانات الهى و مايه سعادت و خوشبختى و عامل خداوند كنار همسر و ريشه آرامش دلها و نسلهاى پاك، و بستر ملكوتى براى به وجود آمدن فرزندان صالح و شايسته هستند.
آيا چنين عناصر با ارزش را آزادانه و بدون شرايط لازم، و خارج از حدود مقررات الهى مىتوان تنبيه كرد، آيا كبود كردن و مجروح ساختن اندام آنان ظلم و ستم نيست، آيا اسلام شكستن دلهاى رئوف و نازك اين فرشتگان زمينى را تجويز مىكند؟!
بيائيد جملهى وَ اضْرِبُوهُنَ را در آيهى شريفه با روايات وارده از پيامبر و اهل بيت كه معلمان قرآن و آگاهان به مفاهيم كتاب خدا، و عالمان به حدود مسائل هستند نگاه كنيم، من با ذكر يك مقدمه به تحليل وَ اضْرِبُوهُنَ مىپردازم.
اما تنبيه زنان بالذات، و زدن آنان با تجويز غضب و خشم و عصبانيتى كه به مرد به خاطر بىگذشتى و كمگذشتى دست مىدهد امرى حرام و ظلمى فاحش، و عملى ضد انسانى است.
از رسول خدا روايت مىكنند كه با زدن زنان به شدت مخالف بوده:
«انه نهى عن ضرب النساء من غير واجب:»
آن حضرت از زدن زنان مگر آنجا كه چارهاى از آن نباشد، آن هم زدنى كه كمترين زيانى به زن وارد نكند، نهى اكيد فرموده است.
و نيز از آن حضرت روايت شده:
«ايضرب احدكم المرءة ثم يظل معانقها:»
آيا كسى كه از شما همسرش را مىزند، سپس او را در آغوش مىگيرد؟
رسول الهى با كمال تعجب اين پرسش را مطرح مىسازد كه چه اندازه بىشرمى و بىحيائى است كه كسى همسرش را بزند و سپس با او آميزش نمايد، اين برخورد در حقيقت مصداق كوسه و ريش پهن است!!
اميرمؤمنان مىفرمايد:
«العاقل يتعظ بالادب و البهائم لا تتعظ الا بالضرب:»
روش تربيتى انسانها بايد مؤدبانه و همراه با آداب اخلاقى و رفتار شرعى و انسانى باشد، ولى روش تربيتى و آرام كردن حيوانات از طريق زدن ميسر است آن هم زدنى كه جنبهى ظلم به حيوان نداشته باشد، مردانى كه به كمترين بهانهاى كه ابداً مجوز زدن نيست زنان را به باد كتك و مشت و لگد مىگيرند، آيا آنان را جزء انسانها و عاقلان نمىدانند؟!
از رسول خدا روايتى مهم به اين مضمون رسيده است:
«انى اتعجب ممن يضرب امرءته و هو بالضرب اولى، لا تضربوا نسائكم بالخشب فانه فيه القصاص ولكن اضربوهن بالجوع و العرى حتى تريحوا فى الدنيا و الآخرة:»
در شگفتم از شوهرى كه همسرش را مىزند، در حالى كه خود او به كتك خوردن سزاوارتر است.
هان اى مسلمانان زنانتان را با چوب مزنيد كه موجب قصاص است، چنانچه در زدن آنان در آخرين مرحلهى لازم مجبور شويد، با سختگيرى در غذا و لباس آنان را از نشوز مانع شويد، اين روش به سود شما در دنيا و آخرت است.
شخصى از رسول الهى از حقوق زنان پرسيد، حضرت فرمود:
«ان لا يضرب وجهها و لا يقبحّها:»
به رويش نزدند و با او با ترشروئى برخورد نكند.
رسول خدا فرمود:
«الا اخبركم بشر رجالكم؟ فقلنا بلى فقال ... الضارب اهله و عبده:»
شما را به بدترين مردانتان خبر دهم؟ گفتيم آرى فرمود: آن كه همسر و كارگرش را بزند.
با توجه به اين روايات مردان مجاز نيستند هر زنى را بزنند، تا جائى كه موعظه اثر مىبخشد بايد موعظه كنند، و در صورتى كه موعظه نقشش را ايفا نكند بايد از طريق ضربه به عواطف و احساسات كه همان دورى از بستر اوست وارد شد، و بعد از آن چنانچه جاى گذشت باشد بايد از او گذشت كرد و راه عفو و بخشش را در پيش گرفت، اما اگر زمينه شرعى براى زدن باشد اولًا چه زنى را بايد زد، و ثانياً چگونه و به چه كيفيت بايد زد؟
گروهى از زنان هستند كه براى حقوق شوهر، و چهارچوب خانه احترام قايل نيستند، و در تأمين نيازهاى عاطفى و جنسى همسر كوتاهى مىكنند، و اصرار و پافشارى دارند كه بدون اجازهى شوهر از خانه خارج شوند و به هر مجلسى اعم از عروسى و عزا و مجالس عيش و نوش زنانه بروند، كمبود اخلاقى و عاطفى دارند، و به صفا و محبت و صميميت عرصهى خانه لطمه مىزنند و با دخالتهاى نابجاى خود، و خواستههاى نامعقولشان شوهران خود را زير فشار عصبى قرار مىدهند، اين گروه از زنان اگر با تنبيه آن هم برابر با مقررات شرعى و توضيحاتى كه از پيامبر و اهل بيت براى روشن شدن جمله وَ اضْرِبُوهُنَ رسيده، به چهارچوب رعايت حقوق شوهر، و اطاعت از خواستههاى منطقى او برگردند، بايد تنبيه شوند.
دربارهى چنين زنانى كه ضد صالحات و قانتات حافظات للغيب عمل مىكنند و روشى بسيار متفاوت با آنان دارند پيامبر مىفرمايد:
«شر الاشياء المرءة السوء:»
بدترين چيزها زن ناسازگار است.
و از حضرت صادق (ع) روايت شده:
«اغلب الاعداء للمؤمن زوجة السوء»
پرزورترين دشمنان براى مؤمن همسر ناسازگار است.
در نگاه قرآن و حديث و فقه اهل بيت، به اينگونه زنان ناشزه مىگويند، كه ريشهى آن از غرور و خود برتربينى آنان سرچشمه مىگيرد و نهايتاً اين گروه استثنائى كه در ميان زنان با ايمان تعدادشان كم است از شوهران خود پيروى نمىكنند، و زندگى را بر مردانشان تلخ و ناگوار مىسازند، و برخى از آنان دچار اختلال روانى نيز هستند، و هميشه دوست دارند قانون شكنى كنند و بر شوهران خود سلطه داشته باشند و از اين روش غير اخلاقى خود هم متأسفانه لذت مىبرند، و در اين زمينه به زنان آرام، متواضع، مطيع شوهر فخرفروشى هم مىنمايند!
اسلام راه بيدار كردن اين زنان، و بازگشتشان را به زندگى سالم و درست را در اين سه موضوع مىداند: نصيحت، دورى كردن از بستر، زدن چه راه و روش منطقى و درستى، خداوند مهربان براى بازگرداندن زن به كرامتش و اين كه برابر با ريشهى آفرينشش مايهى آرامش همسر شود فرمان مىدهد در مرحلهى اول زنان ناسازگار را با نصيحت و موعظه راهنمائى كنيد و عواقب وخيم حركات نامناسب آنان را كه ممكن است موجب از هم گسستن زندگى شود و به او و به شوهر و به فرزند خسارت وارد آورد، دوستانه و با لحنى پر از عاطفه و محبت تذكر دهيد، و اگر از نظر روانى ناآرام هستند آنان را با قواعد روانى و اخلاقى مداوا كنيد و تا زمانى كه از طريق نصيحت و موعظه مىتوانيد به وضع ناهنجار او خاتمه دهيد از راه قهر و خشونت وارد نشويد، اگر زن حق را نپذيرفت و از راه منطقى را تسليم نشد، خداوند دستور سختترى را با استفاده از عوامل عاطفى صادر مىكند و مىگويد بستر او را ترك كنيد و زن را از جهت عاطفى متأثر سازيد، زيرا تحمل ترك بستر براى زنان از نظر روانى فوقالعاده دشوار است، و اگر به شوهران خود ميل و رغبت داشته باشند با اين مبارزه منفى از ناسازگارى دست برداشته در راه درست و صحيح قرار مىگيرند.
در يكى از روزنامههاى خبرى آمده بود: يك دختر روسى خودكشى كرده بود، در نوشتهاى كه از او باقى مانده نوشته بود، هنوز مردى مرا نبوسيده است بنابراين زندگى براى من قابل تحمل نيست. «1» اين واقعه اين موضوع را تأييد مىنمايد كه زنان داراى عواطف جنسى زياد مىباشند، از نظر پناهگاه به وجود شوهران خود نيازمندند، ترك بستر آنان گرچه در زمان كم، آنان را در فشار روانى سخت قرار مىدهد، چنانچه اين دو مرحله جواب نداد و در اصلاح زن ناسازگار اثر نگذاشت، نوبت به مرحلهى سوم كه تنبيه بدنى است آن هم با حفظ شرايط لازم مىرسد.
قرآن و روايات و عقل سالم و قوانين موضوعه در برخى از ملتها اين تنبيه اصلاحى را تأييد مىنمايند، زيرا زنان استثنائى كه با حركات دور از عقل و منطق كانون عشق و صفاى خانواده را به آشوب مىكشانند، و نظم و همآهنگى آن را به هم مىريزند، و افكار شوهرانشان و اعضاء خانواده را مشوش مىنمايند، و از اين طريق نظام خانواده و اجتماعى اسلام را منحرف مىسازند، اشخاصى متخلف و قانونشكن محسوب مىشوند و نبايد داراى حاشيه امن باشند و لازم است كيفر كردار خود را ببينند، و اين روش يعنى به كيفر رساندن متخلفان و قانون شكنان در همه سرزمينهاى جهان معمول و متداول است، و افراد متخلف را در هر زمينهاى تنبيه و مجازات مىكنند، و تنبيه زنان متخلف و قانون شكن هم قطعاً نبايد از اين قانون عمومى و حاكم بر همهى ملتها مستثنى باشد.
رسول خدا تنبيه چنين زنانى را فقط به قصد اصلاح به نيت انتقام آن هم با حفظ حدود مسئله كه منجر به خراش و پارگى گوشت و سياه شدن بدن، و شكستن استخوان و سبب از كار افتادن عضو شود نگردد.
«اضربوا النساء على تعليم الخير:»
زنان ناسازگار را فقط به قصد اصلاح و تعليم مسائل مثبت، و ياد دادن برنامهى خير تنبيه كنيد.
عبدالله بن عباس ظاهراً از رسول خدا روايت مىكند:
«فأن رجعت و الا ضربها ضرباً غير مُبْرَحٍ:»
اگر زن به سازگارى با شوهر، و اطاعت از او برگشت به او كارى نداشته باشيد و اگر تسليم حق نشد او را به گونهاى تنبيه كنيد كه گوشت و استخوانش آسيب نبيند.
5- چنان كه حاكم شرع، و بزرگان و ريش سپيدان خانواده از عداوت و كينه و جدائى ميان زن و شوهر، البته زن ناسازگار بترسند بايد در چهارچوب خانه دادگاهى به دور از قوانين پيچيده به قضاوت حكمى از خانوادهى شوهر، و حكمى از خاندان زن تشكيل شود، و به وسيلهى اين دو با رعايت بىطرفى و حفظ حقوق طرفين به نيت اصلاح ميان زن و شوهر حكم لازم داده شود، و زن و شوهر خود را موظف بدانند كه از حكم آن دو قاضى خانواده و دلسوز پيروى كنند، يقيناً اگر دو حكم قصد اصلح ميان آن دو را باشند خداوند آنان را در انشاء حكم مؤثر هدايت خواهد فرمود، و نزاع خانوادگى پايان مىپذيرد، و آرامش به زن و شوهر بازمىگردد، و سفرهى نزاع برچيده مىشود.
اصول ساده همسر داري (قابل توجه خانم ها)
براي آنكه زندگي زناشوئي از شادي ونشاط لازم برخوردار باشد، زن دربرابر شوهر بايد اصولي را رعايت كند. شما خانم محترم در صورتي كه اين اصول را رعايت كنيد ، همسر شما شيفته شما خواهد شد و تا آخر عمر عاشقانه دوستتان خواهد داشت . هرگز فراموش نكنيد يك ” پر” را نمي توان با فشار و قدرت به جايي پرتاب كرد ولي همين” پر” را مي توان با جريان ساده هوا به هر جايي فرستاد .
۱- دركليه موارد معيشت اعم از تملك ودرآمد وغيره ازكلمه ما استفاده نماييد نه من وتو ؛ فراموش نكنيد كه اكنون زندگي مشترك شروع شده ديگرمن وتومطرح نيست.
۲- درمقابل شوهر خود هرچند حق باشما باشد، لجبازي واصرار نكنيد.
۳- شوهر خود را بخصوص درمقابل بستگانش تحقير نكنيد. ازتعريف و تمجيد بستگان خود درمقابل آنان پرهيز نماييد.
۴- از مخالفت ومشاجره با شوهر خود بپرهيزيد.
۵- چنانچه كمكهائي ازطرف بستگان شما به شوهرتان شده آنها را به رخ او نكشيد.
۶- با دوستان وآشنايان شوهرتان درمعاشرتها بيش ازحد معمول گرم نگيريد.
۷- شوهر خود را درمعاشرت با اقوامش محدود نكنيد.
۸ - دررفت و آمد و معاشرت با بستگان شوهر خود پيشقدم باشيد.
۹- به بستگان نزديك شوهر خود (مادرشوهر، پدرشوهر، برادرشوهر، خواهرشوهرو…) بيش از خويشاوندان ديگر احترام بگذاريد.
۱۰- زحماتي كه براي پذيرايي خويشاوندان شوهر خود متحمل مي شويد به رخ شوهر خود نكشيد.
۱۱- چنانچه در آمدي داريد و براي زندگي هزينه ميكنيد آن را بازگو نكنيد.
۱۲- از مردان ديگر نزد شوهرتان تمجيد نكنيد. هيچ مردي را به رخ شوهرتان نكشيد و ترجيح ندهيد و در گفتار اين موضوع را رعايت كنيد.
۱۳- براي انجام درخواستهاي خود با شوهرتان با خشونت و آمرانه برخورد ننماييد.
۱۴- براي برآوردن نيازمنديهاي خود از نظر مادي و غير مادي امكانات شوهر خود را در نظر بگيريد و او را تحت فشار نگذاريد .
۱۵- خود را براي شوهرتان بياراييد و بهترين و تميزترين لباس خود را در مقابل وي بپوشيد.
۱۶- در مقابل شوهر خود با حالت افسرده و اخمو حاضر نشويد .او را در موقع ورود به خانه با لبخند و شاد وخندان استقبال كنيد.
۱۷- پس از مراجعت شوهر خود به خانه كارهاي خود را حتي الامكان كنار بگذاريد ودر حضور او بنشينيد و با سخنان خوشايند و با گرمي با او خداحافظي كنيد.
برخلاف جذابیتهای جسمی، ایجاد جاذبه احساسی زمان زیادی میطلبد. اگر واقعاً میخواهید رابطه بلندمدتی را با شریک زندگیتان تجربه کنید، باید بسیار صبور باشید و در این راه تلاش زیادی به خرج دهید. در این مقاله با هم چند روش را مرور میکنیم تا بتوانید با شوهرتان ارتباط عاطفی عمیقی ایجاد کنید. پس برای آنکه شوهرتان را تحت تاثیر قرار دهید و یک زندگی زیبا را در کنار او تجربه کنید، از همین امروز دست به کار شوید.
برای همسرتان شخص قابل اعتمادی باشید
مردها به دنبال خانمهایی هستند که بتوانند به آنها اعتماد کنند. کسی که آنها را به خاطر خودشان بخواهد، کسی که بتوانند به او ایمان داشته باشند. شاید برایتان عجیب باشد اما برخی از خانمها قابل اعتماد نبوده و بسیار بی وفا هستند. همین امر باعث می شود که مردها محتاط تر عمل کنند.
یک زن مهربان باشید
مردها به دنبال خانمهایی با روحیه زنانه و مهربان می گردند زیرا چنین خصوصیاتی باعث می شود که یک زن بتواند مادر بهتری برای بچه هایش باشد. البته این امر بدان خاطر نیست که مردها انتظار دارند خانمها آنها را نیز تر و خشک کنند بلکه بدان خاطر است که دوست دارند فرزندانشان در آغوش مادر مهربان و دلسوزی پرورش پیدا کنند.
یک زن کاملا ایده آل باشید
مردها به دنبال زنهایی هستند که حس و ظرافت زنانه خود را حفظ کرده باشند. البته منظور ما آن دسته از خانمهایی نیست که دائما به دنبال مد می روند و چهره خود را به انواع و اقسام اشکال مختلف در می آورند.
علاقهمندی همسرتان را زیر سۆال نبرید
سرگرمیها و علاقهمندیهای همسرتان ممکن است با سلیقه شما جور درنیایند و شما همان احساس را نسبت به آن فعالیتها نداشته باشید. اما اگر قرار باشد به هم نزدیک شوید و رابطه صمیمیتری داشته باشید، باید فعالیتهایی را با یکدیگر انجام دهید. این مسئله کمک میکند یکدیگر را بهتر درک کنید و ابعاد دیگر فردی که دوست دارید را نیز به بینید. خودتان هم میتوانید از قرار گرفتن در محیطی متفاوت لذت ببرید و دوستان جدیدی هم پیدا کنید.
سبک بیان احساسی همسرتان را بشناسید
شیوه بیان احساسات در زنان و مردان کاملاً متفاوت است. خانمها معمولاً احساسات خود را در قالب واژگان بروز میدهند، در حالی که مردها ترجیح میدهند سکوت کنند و البته گریه هم نکنند. در بیان عشق هم همین تفاوت وجود دارد. عدم درک این تفاوتها میتواند منجر به ناامیدی گردد و مانع برآورده شدن انتظارات همسران از یکدیگر شود. زمان خود را با همسرتان بگذرانید و ببینید چه چیزهایی او را خوشحال میکند و چه مسائلی پریشانی او را به دنبال دارد. بدین ترتیب درک متقابل میان شما افزایش مییابد و میزان سۆتفاهمها به حداقل میرسد.
ارتباطی شفاف و صادقانه برقرار کنید
زنان راهکارهای زیادی دارند که میتوانند به واسطه آنها مردان را از نظر احساسی درگیر خود کنند. در حالیکه برخی زنان میکوشند با نادیده گرفتن مشکلات و تظاهر به تغییر سبک زندگی نظر شوهرشان را به خود جلب کنند، برخی دیگر تلاش میکنند با استفاده از برقراری ارتباط، رابطهای مستحکم ایجاد کنند. آنچه را که میاندیشید در رابطه شما درست و یا نادرست است، صادقانه با همسر خود در میان بگذارید. با این کار این فرصت به وی میدهید تا انتظارات شما را درک کند و خود نیز آزادانه انتظارات و احساساتش را بیان کند. بدینترتیب فرصتی فراهم میشود تا هر دو شما رابطه دوستانهتری برقرار کنید که به منزله شالوده رابطه میان شما عمل خواهد کرد.
از به کارگیری تدابیر منفی اجتناب کنید
مردان از زنان ناامید خوششان نمیآید. شرایطی را فراهم نسازید که شوهرتان در برابرتان بایستد. در مورد مسائلی که میدانید به هر حال تغییری در آنها ایجاد نمیکند، از او انتقاد نکنید. از آنجایی که شما میخواهید رابطهای احساسی ایجاد و آن را تقویت کنید، باید صبور باشید و آرامش خود را حفظ کنید. به همسرتان فضا و زمان لازم را بدهید تا از پیله خود بیرون بیاید و همراه با شما احساس رهایی را تجربه کند. برای این منظور باید به نرمی و آهستگی این امکان را برای وی ایجاد کنید تا بتواند درک کند شما دارای چه شخصیتی هستید و به قدری اعتمادسازی کنید که احساس کند میتواند حرف دلش را با شما در میان بگذارد. برای ایجاد حس اعتماد، بسیار مهم است که خود شما تا حد امکان برخورد معقولی داشته باشید و مشکلات را با ملایمت و با نهایت صبر مدیریت نمایید.
مردان چه ویژگی هایی را برای همسر آینده خود می پسندند؟
یک مرد به دنبال زنی خاص میگردد که تا پایان عمر کنارش بماند و با او پیر شود
برای تازه عروسها اینکه همسرشان روز به روز عاشقتر شود، موضوع بیاهمیتی نیست.
آنها دوست دارند با تک تک حرفها و رفتارهایشان یک قدم به همسرشان نزدیکتر شوند اما همیشه ماجرا این طور پیش نمیرود. گاهی هر قدم رو به جلوی زن، مرد را دهها قدم به عقب میراند. برای زنی که فکر میکند، حساب همه چیز را کرده و تمام تلاشش را به خرج داده کنار آمدن با این موضوع، آسان نیست. اگر شما چنین احساساتی را تجربه کردهاید، باید بار دیگر گذشتهتان را مرور کنید تا بدانید چرا در چشم همسرتان یک زن ایده آل جلوه نکردهاید.
.
* باید خاص باشید
یک مرد به دنبال زنی خاص میگردد که تا پایان عمر کنارش بماند و با او پیر شود. زنی که اهل شکایت نیست یا با نق نق کردن روزش را خراب نمیکند. مردها یک زن منطقی و با حساب و کتاب میخواهند که آنها را در سراسر زندگیشان حمایت کند و در موقعیتهای حساس همیشه بتوانند روی کمکش حساب کنند. از طرف دیگر زن ایده آل آنها شباهت زیادی با همان کلیشه همسر در خانواده و اجتماع دارد. آنها اغلب زنی را ستایش میکنند که مورد ستایش خانواده و اطرافیانشان قرار میگیرد و حتی اگر خودشان هم این واقعیت را ندانند در ناخودآگاهشان آن را پرورش داده و به تصمیم گیریهایشان راه میدهند.
.
* باید قانع باشید
مردها دوست دارند، بعد از ازدواج همان طوری که پیش از این بودهاند بمانند. آنها همسری میخواهند که با وجود معایب یا خلق و خوی خاصشان آنها را بپذیرد و عاشقشان بماند. این ویژگی یکی از مهمترین چیزهایی است که در ذهن مردها میگذرد. آنها از سرکوفت خوردن بیزارند و دوست دارند همسرشان با همین اخلاقی که دارند و همین وضع زندگیای که دارند بسازد و مدام برای تغییر کردن، آنها را تحت فشار نگذارد. برخلاف اغلب زنها که سعی میکنند، از مرد معمولی مقابلشان همسر ایده آل و رویایی بسازند، مردها دوست دارند با زنی زندگی کنند که به همین وضع موجود قانع باشد.
.
* باید سعی کنید زیبا باشید
درست است که زیبایی و وضعیت ظاهری نخستین موضوعی نیست که اغلب مردها به آن توجه میکنند اما این موضوع در انتخاب همسر آینده آنها بیتاثیر هم نیست. انگار مردها دوست دارند از این طریق انتخابشان را به رخ دیگران بکشند و یک افتخار کسب کنند. ظرافت و زیبایی در رفتار هم میتواند تاثیر مثبتی روی انتخاب آنها بگذارد. گرچه معیارهای زیبایی از فردی به فرد دیگر متفاوت است اما همیشه با نگه داشتن حد وسط میتوان از اینکه یکی از کاندیداهای ازدواج مردان اطرافتان هستید یا خیر مطمئن شوید.
.
* باید جاه طلب باشید
نمیتوان در این مورد یک قانون بیچون و چرا صادر کرد اما اغلب مردهای امروز، به دنبال همسری میگردند که چیزی بیشتر از زنان دیگر دارد. یک مهارت خاص، دانش بالا یا شغلی که به آن افتخار کنند. مردهای امروزی زنانی را دوست دارند که در کنار تعهدات خانوادگی، امور روزمره کار و فعالیتهای اجتماعیاش را هم جدی بگیرد. این موضوع به آنها ثابت میکند آن زن قادر است زندگی خود را پیش ببرد و بیش از زنان اطرافش توانمند است. جاه طلبی هم برای مردان دلیل دوست داشتن یک زن است؛ زنی که برای رسیدن به اهدافش تلاش میکند و به سادگی عقب نشینی نمیکند.
.
* باید نیمی از مشکلات مال شما باشد
سالها از روزگاری که مردها بار خانه را یک تنه به دوش میکشیدهاند گذشته است. مردهای امروزی دوست دارند زنشان دوشادوش آنها حرکت کند، بحرانهای خانه را بشناسد و گاهی مانند آنها استرسهای زندگی بعد از ازدواج را به دوش بکشد. آنها دوست ندارند تنها فکر کنند، تنها تلاش کنند، تنها نگران باشند و تنها عمل کنند. مردهای امروز به دنبال همسری هستند که در تمامی این لحظهها کنارشان باشد و این مشکلات را مشکلات خودش بداند، نه اینکه اگر کاری برای حل کردنشان میکند آن را یک لطف تلقی کند.
.
* باید با فامیل و دوستان همسرتان دوست باشید
جدا شدن از زندگی مجردی در سالهای بعد از ازدواج سختترین اتفاقی است که میتواند برای یک مرد بیفتد. مردها از تنهایی بعد از ازدواج میترسند. آنها دوست دارند روابط قبلیشان را این بار در کنار همسرشان تجربه کنند. رابطه با خانواده و اعضای فامیلشان و همین طور دوستانی که حضورشان برای آنها اهمیت دارد. هیچ مردی نمیتواند بدگویی علیه دوست یا خانوادهاش را تحمل کند و تمام عمرش را تنها و تنها با همسرش بگذراند. آنها ترجیح میدهند، با ازدواج خانواده پیشینشان بزرگتر شود نه اینکه از یک خانواده بیرون بروند و خانواده تازهای را بسازند. اغلب مردها در ارتباط داشتن با آدمهای تازه و شرایط تازه کمی مشکل دارند. آنها دوست دارند، زنشان روابط اجتماعی خوبی داشته باشد و آنها را در پیوند زدن به این اجتماع یاری دهد. گذشته از این، آنها دوست دارند با ورود همسرشان به خانوادهشان، روابط خانوادگی و فامیلی گرم تری را ه
سکوت و صحبت نکردن با زن
حفظ حریم ها
خراسان جنوبی شامل محدودهای از خراسان بزرگ است که در سدههای پیش «قهستان» نامیده میشد. براساس کتیبه هاى به جا مانده از دوره هخامنشى و به گفته بعضى از مورخان یونانى،«قهستان» سکونتگاه قوم ساگارت، از اقوام آریایى بود. هرودوت مورخ یونانى مى نویسد: آنها در ردیف اقوام شرقى هستند و از سکنه «ساتراپ چهاردهم هخامنشیان» به شمار مى روند. مارکوپولو نیز در سفرنامه خود، از این منطقه با نام «تونوکاین» - تون و قاین- یاد کردهاست. واژه «قهستان» را اکثر پژوهشگران، معرب «کهستان» دانسته اند که به دلیل محیط جغرافیایی خاص و وجود کوهستان ها به آن اطلاق می شد. « کهستان » را بر وزن «کوهستان» هم گفته اند. از اواخر قرن پنجم هجرى «قهستان» به یکى از مراکز مهم فعالیت «فرقه اسماعیلیه» به رهبرى «حسن صباح» تبدیل شد. از آنجایى که این ناحیه از موقعیت مناسب اقلیمى و طبیعى برخوردار نبود و مورد بى توجهى حکومت هاى مرکزى بود، براى فعالیتهاى «فرقه اسماعیلیه» داراى شرایط مساعدى بود. لذا، بعد از منطقه الموت، قهستان به مهم ترین مرکز فعالیت اسماعیلیان تبدیل شد، که قلمروى در حدود «ترشیز يا کاشمر» تا «نهبندان» را دربرمى گرفت. با روی کار آمدن حکومت صفوی، امنیت نسبتي در این منطقه بوجود آمد که باعت رونق و گسترش تجارت شد. استان خراسان جنوبى تا ۱۳۸۳، بخشى از استان پهناور خراسان بود، ولى در این سال با مصوبه مجلس شورای اسلامی و براساس تقسیمات جدید کشورى، از آن منفک شد و خود به استانی مستقل تبدیل گردید.
شرایط اقلیمی منحصر به فرد استان خراسان جنوبی باعث شده تا امکان تأمین درآمد مناسب و معقول باغداران استان در کاشت و تولید محصولاتی از قبیل عناب، زرشک، زعفران و سنجد شود. به طوری که این استان رتبه اول تولید محصولات باغی زرشک و عناب و رتبه دوم تولید زعفران را در سطح کشور دارا است. انار ، پسته، بادام، سیب، گلابی، به، گیلاس، آلبالو، زردآلو، هلو، خرما، توت، شاتوت، گردو، انجیر و سنجد از دیگر محصولات باغی این استان است. همچنین در بخش محصولات زراعی، مردم این منطقه به کشت گندم، جو، پنبه، حبوبات، محصولات جالیزی و گیاهان علوفهای مشغول هستند و در تولید چغندر قند، رتبه هشتم کشور را به خود اختصاص داده است.
ارتفاعات استان همدان، بیشتر در جهت شمال غربيـ جنوب شرقي و در شمال، مرکز و جنوب قرار گرفته اند و هر يك از اين ارتفاعات، شامل بخشي از كوههاي مختلف ايران است.
شده اند وجنس آنها، از سنگ هاي آهكي است.مرتفع ترين قله ي اين كوه به نام كوه ورخاش به ارتفاع ۳۶۳۹ متر،حد فاصل استان هاي همدان و لرستان است.
